Prawdę mówiąc, to kopernikańskie odkrycie (teoria heliocentryczna) w zasadzie oznaczało powrót do stanu wiedzy w starożytności: już Egipcjanie i Grecy uważali, że to ziemia jest sferą i kręci się wokół Słońca. Pogląd ten jednak zaginął na wieki, a zasługą Kopernika jest to, że udowodnił go metodą obserwacyjną i modelem matematycznym.
Jednak i ten pogląd jest, jak wiemy, błędny, bo przecież nie cały wszechświat kręci się wokół Słońca, a tylko jego układ planetarny. Niemniej przełom myślowy, jaki wywołało opublikowanie De revolutionibus orbium coelestium (O obrotach sfer niebieskich, wydanie pierwsze w 1543 roku), był ogromny. Do tego stopnia, że ukuto powiedzenie "wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię, polskie wydało go plemię".
To jednak nie jedyne wielkie odkrycie Kopernika. W swoim traktacie Monetae cudendae ratio (O biciu monety, 1526) wyłożył podstawy ekonomii, między innymi, niezależnie od angielskiego uczonego Thomasa Greshama, prawo wypierania lepszej monety przez gorszą (jeśli mamy w obiegu dwie monety o nominalnie tej samej wartości, z których jedna jest postrzegana jako lepsza, to ludzie będą ją gromadzić, zaś na co dzień posługiwać się gorszą - prawo Kopernika-Greshama). W geometrii znane jest także twierdzenie Kopernika (jeśli okrąg toczy się po obwodzie okręgu o dwukrotnie większym promieniu, to jego dowolny, ale stały punkt porusza się po średnicy okręgu większego).
Z wykształcenia, co ciekawe, Kopernik był prawnikiem z zakresu prawa kanonicznego. W tej dziedzinie uzyskał tytuł doktora w 1503 roku. Parał się również medycyną (także ukończone studia) - notabene, do dziś zachowała się recepta, w której uczony jako jeden ze składników wymienił sproszkowany róg jednorożca.
Stosunkowo mało znanym faktem jest obrona Olsztyna podczas wojny polsko-krzyżackiej 1519-1521. Miasto i zamek zostały przygotowane do oblężenia właśnie przez Kopernika i skutecznie oparły się agresorom. Astronom pełnił wtedy godność kanonika warmińskiego.
Ponieważ Kopernik pochodził z niemieckojęzycznego (w przeważającej mierze) Torunia, a jego matka była Niemką, trwa od wielu wieków spór o jego narodowość. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że ówczesne Królestwo Polskie było krajem wieloetnicznym, formą zbliżonym bardziej do Zjednoczonego Królestwa, niż do współczesnej, prawie monoetnicznej Polski. Kopernik złożył przysięgę wierności królowi polskiemu i pozostał lojalny do końca.
