|
Krzysztof Arciszewski (1592-1656) - pierwszy Polak w Brazylii |
|
|
|
Contributed by Asia
|
|
Kto wie, jak potoczyłyby się losy cywilizacji w Ameryce Południowej, gdyby ambicje niderlandzkiego hrabiego Nassau oraz tęsknota za krajem znakomitego wodza, Krzysztofa Arciszewskiego?
Krzysztof Arciszewski urodził się w Rogalinie w 1592 roku w ariańskiej rodzinie i pozostał przy tej wierze do końca swoich dni. Studiował we Frankfurcie nad Odrą, a w 1623 roku osiadł w Niderlandach. Studiował arlylerię i nawigację, wkrótce też zauważono jego talenty militarne. Walnie przyczynił się do zdobycia twierdzy La Rochelle we Francji w 1629 roku. W tym samym roku zaciągnął się na służbę holenderskiej Kompanii Zachodnioindyjskiej i popłynął do Brazylii, gdzie toczyła się właśnie kolonialna wojna holendersko-portugalska. Przeprowadził kilka mistrzowskich oblężeń, zajmując wiele portugalskich twierdz (m.in. Belem, Nazareth, Pernambuco). Szybko awansował, jednak z racji łagodnego podejścia do pokonanych i różnic w poglądach co do sposobu prowadzenia walki, popadł w konflikt z gubernatorem niderlandzkim w Brazylii, hrabią von Nassau. Wrócił do Niderlandów, jednak szybko został wysłany z powrotem do Ameryki Południowej, ponieważ z jego odejściem Holendrów zaczęły spotykać niepowodzenia. Ponownie popadł w konflikt z von Nassau i mimo przywrócenia go do służby przez Stany Generalne, podał się do dymisji. Wkrótce Holendrzy ulegli siłom kolonistów portugalskich.
Krzysztof Arciszewski poczynił wiele etnograficznych obserwacji o amerykańskich Indianach, stały się one podstawą wielu prac naukowych, w tym w pionierskich pracach Gerarda Voosa. Wrócił do Polski w 1646 roku i swoją wiedzą i doświadczeniem zaczął służyć Rzeczypospolitej, zostając generałem artylerii. Brał czynny udział w wojnach kozackich, popadł jednak w konflikt z Jerzym Ossolińskim, wówczas głównodowodzącym wojsk polskich i w 1650 roku wycofał się z życia publicznego. Nie bez znaczenia było też nadszarpnięte intensywnym życiem i pobytami w tropikalnych klimatach zdrowie. Zmarł w 1656 roku w Gdańsku, pochowany został w zborze ariańskim w Lesznie.
|