|
Jeśli któraś z postaci polskiego średniowiecza może zostać uznana za
szeroko pojętego "idola młodzieży", to z pewnością jest nią Zawisza
Czarny - rycerz, dyplomata, postać o przysłowiowej prawości i
uczciwości. Jeśli przyłożyć do średniowiecza współczesną miarę,, to
dodatkowo jeszcze gwiazda sportów walki europejskiego formatu i bohater
mediów.
Zawisza Czarny z Garbowa, herbu Sulima, urodził
się ok. 1370 roku. Nigdy nie został pokonany w pojedynku, czy turnieju
rycerskim, choć kilka razy brał udział w bitwach po przegranej stronie,
dostając się do niewoli, czy wreszcie dając głowę w ostatniej swojej
walce, pod zamkiem Gołębiec nad Dunajem w Serbii. Walczył po stronie
księcia Witolda w katastrofalnej dla niego bitwie nad Worsklą w 1399
roku, gdzie bardzo się wyróżnił. Wziął udział w bitwie pod Grunwaldem w
1410 roku, walczył w krucjatach Zygmunta Luksemburczyka w Bośni (po
zdobyciu zamku Doboj miał mieć romans z córką króla bośniackiego,
Stefana Twertka II, Dragą) i przeciw husytom (1420-1422), wreszcie w
ostatniej kampanii tego władcy przeciw Turkom, gdzie zaginął w do końca
nie wyjaśnionych okolicznościach, osłaniając odwrót armii
chrześcijańskiej przez rzekę.
Jeśli chodzi o "karierę" turniejową, to jej ukoronowaniem było wielkie
zwycięstwo w turnieju w Perpigan w Aragonii, gdzie pokonał ówczesną
sławę rycerstwa zachodnioeuropejskiego, Jana z Aragonii.
Ale to nie bojowe przymioty zadecydowały o jego legendzie. Był przede
wszystkim Zawisza wzorem moralnym dla wielu, odważny, zawsze uczciwy,
żarliwie wierzący, nie stosujący w walce nieuczciwych sztuczek,
rycerski i pełen osobistej kultury. Jego autorytet był tak wielki, że
król Władysław Jagiełło wielokrotnie korzystał z jego usług w
dyplomacji, darząc przy tym pełnym zaufaniem. Często posłował do
cesarza Zygmunta Luksemburczyka, zaznaczył swoją obecność na soborze w
Konstancji, ujmując się m.in. za zdradziecko tam spalonym Janem Husem.
Bywał gościem na największych dworach, sam podejmował ucztami
najmożniejszych. W polskiej kulturze stał się wręcz postacią
przysłowiową - polegać na kimś "jak na Zawiszy" to darzyć kogoś
najwyższym zaufaniem. Jest patronem katolickiego harcerstwa wchodzącego
w skład Międzynarodowej Federacji Skautingu.
Postać Zawiszy stała się inspiracją dla wielu utworów literackich, takich jak O Zawiszy Czarnym Opowieść Karola Bunscha, Zawisza Czarny Stefana Kuczyńskiego, czy poematy Juliusza Słowackiego i Kazimierza Przerwy - Tetmajera o tym samym tytule.
|
