|
Autor: Dominik
|
Potężna bastionowa forteca została wzniesiona na przełomie XVI i XVII wieku przez Jana Zamoyskiego jako integralny element miasta idealnego, jakim miał być Zamość. Gród leżał na skrzyżowaniu szlaków handlowych z Lublina do Lwowa i z Rusi do Krakowa, miał więc znaczenie strategiczne. Fortyfikacje otaczały całe miasto i na owe czasy były arcydziełem sztuki militarnej. Składały się z siedmiu bastionów, trzech bram i szeregu mniejszych dzieł obronnych. Swój chrzest bojowy przeszły już w trzydzieści lat po ukończeniu budowy (w 1648 roku),opierając się Kozakom Chmielnickiego, choć oblężenie wykazało wady w planie fortyfikacji i sprzymierzeńcem obrońców okazała się nadchodząca zima.Dużo lepiej wypadła obrona w 1656 roku, kiedy to Szwedzi po kilku dniach po prostu w ogóle zrezygnowali z prób szturmowania miasta. Rok później wojska siedmiogrodzkie Jerzego Rakoczego nawet nie przystąpiły do oblężenia. Podczas wojny północnej twierdza kilkukrotnie przechodziła z rąk do rąk, jednak nigdy wskutek działań zbrojnych. Przyczyną przeważnie była zbyt szczupła załoga.Jedyny przypadek zdobycia twierdzy szturmem miał miejsce w 1809 roku i czynu owego dokonał... książę Józef Poniatowski, odbijając Zamość Austriakom (przypadł on im już w wyniku I rozbioru Polski). W walce odznaczyła się walcząca w męskim przebraniu Joanna Żubr, która w ten sposób została pierwszą kobietą uhonorowaną orderem Virtuti Militari. W roku 1813 miało miejsce najdłuższe, bo aż 9-miesięczne oblężenie twierdzy. Tym razem bronili się Polacy, atakującymi byli Rosjanie. Wskutek niepowodzenia szturmów, zdecydowali się oni na długotrwałe oblężenie i wzięli Zamość głodem. Twierdza skapitulowała na honorowych warunkach.W latach 20-tych XIX wieku, a więc już w czasach Królestwa Polskiego, miała miejsce modernizacja twierdzy, konieczna wobec szybko ewoluującej sztuki wojennej. Ponowną świetność przywrócił jej Francuz w służbie polskiej, Jean Baptiste-Mallet. Podczas powstania listopadowego po raz ostatni w swych dziejach Zamość był oblegany i po raz kolejny nie udało się go zdobyć w boju. 22 października 1831 roku, wobec upadku powstania listopadowego, twierdza złożyła broń jako ostatni punkt oporu.Już w trzydzieści lat później fortyfikacje były na tyle przestarzałe i nie nadające się do modernizacji, że w 1866 roku podjęto decyzję o likwidacji twierdzy. Mury w większości wysadzono, a obszar ich splantowano. Wcześniej twierdza pełniła także rolę więzienia, przez pewien czas przebywał w niej Walerian Łukasiński.Dziś część umocnień jest odbudowana i trwa dalsza rekonstrukcja, która z ma z zamojskiej twierdzy uczynić prawdziwą atrakcję turystyczną.Zobacz galerię zdjęć z Zamościa.
|
