W trosce o podniesienie znaczenia zamkowej rezydencji i zapewnienie jej odpowiedniego zaplecza gospodarczego, Lubomirski założył na terenie osady Rogozie miasto Wiśnicz Nowy, w odróżnieniu od niedalekiej wsi zwanej Wiśnicz Stary. Stało się to 8 czerwca 1616 r., kiedy to król Zygmunt III Waza, podpisał akt lokacyjny miasta, nadając mu prawo magdeburskie i liczne udogodnienia, jak prawo składu wina, miedzi i żelaza, które sprowadzano z Węgier, zwolnienie od ceł na terenie całej Rzeczypospolitej oraz prawo urządzania trzech dorocznych jarmarków: "jeden w przeddzień świętego św. Jana Chrzciciela, drugi przed świętem Przeniesienia św. Stanisława trzeci zaś drugiem świętem po niedzieli palmowej".  Lubomirski zgodził się, aby w Wiśniczu mieszkali także Żydzi, którym wyznaczono osobne przedmieście, gdzie mogli nabywać nieruchomości. Wybudowali oni w swej dzielnicy bożnicę i szkołę.

Miasto zaprojektowane zostało na planie zbliżonym do kwadratu o bokach długości 475 metrów. W środku umieszczono obszerny rynek, od którego odchodziły m.in. dwie główne ulice: Bocheńska biegnąca w stronę gościńca do Bochni i Zamkowa lub Grodzka, prowadząca w kierunku zamku. W 1633 r. w mieście było już 12 ulic, ratusz, waga miejska oraz kilkadziesiąt domów, zamieszkałych przez mieszczan trudniących się głównie rzemiosłem, handlem i rolnictwem. W założonym przez siebie miasteczku Lubomirski ufundował barokowy kościół farny i ratusz. Plany obu tych budowli opracował Maciej Trapola. Jako wotum za zwycięstwo pod Chocimiem w 1621 r. na wzgórzu obok zamku Hetman wybudował klasztor Karmelitów Bosych. Wewnątrz klasztoru znajdował się, górujący nad miastem kościół pod wezwaniem Chrystusa Zbawiciela.

Kres świetności Wiśnicza minął wraz ze śmiercią Stanisława Lubomirskiego w 1649 r. żaden z jego trzech synów ani kolejni właściciele miasta, nie traktowali zamku wiśnickiego jako rodowej rezydencji. Do upadku pozycji miasta przyczyniło się także zajęcie go w 1655 roku przez wojska szwedzkie. W 1783 r. Wiśnicz poniósł kolejną stratę - cesarz austriacki Józef II ogłosił kasate klasztoru karmelitów bosych, budynki klasztorne zamieniając na ciężkie więzienie i sąd karny. Nie bez znaczenia dla miasta było uruchomienie w 1855 r. kolei żelaznej na trasie Kraków-Dębica, które wzmocniło pozycję Bochni jako ośrodka handlu tranzytowego. Dawny trakt handlowy wiodący przez Wiśnicz stracił rację bytu.

Największym jednak ciosem dla miasta był ogromny pożar w 1863 r. Pożar wybuchł w słoneczną niedzielę 3 lipca w południowej części miasta. Ogień przenosił się bardzo szybko, zajmując połączone dachami drewniane domy, w ciągu niespełna godziny przedostał się na rynek. Spłonęły dachy bóżnicy, ratusza, wiśnickiej fary, niemal cała drewniana zabudowa Nowego Wiśnicza. Dziś urok dawnej zabudowy miast możemy podziwiać na rysunkach Jana Matejki, który często odwiedzał miasto, gościł tu także kilka dni przed katastrofą. Po pożarze część ludności przeniosła się do Bochni.

W 1934 roku na podstawie przepisów ustawy o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego miasto utraciło prawa miejskie, na których odzyskanie musiało czekać do 1994 r. Najcięższym jednak okresem w dziejach Nowego Wiśnicza i jego ludności, podobnie jak większości miast i miasteczek polskich, były lata okupacji niemieckiej. Hitlerowcy wymordowali trzy czwarte mieszkańców miasta, w tym prawie wszystkich Żydów. Zniszczeniu uległo 60% domów, zostały rozebrane żydowskie bożnice i kościół klasztorny. Mieszkańcy Nowego Wiśnicza nie byli tylko biernymi obserwatorami wszechwładzy hitlerowskiej, ale czynnie włączyli się w organizacje ruchu oporu, zwłaszcza Armii Krajowej, która na tych terenach wykazywała się szczególną aktywnością. Wiśnicz, podobnie jak większość Bocheńszczyzny został wyzwolony 20 stycznia 1945 r. przez wkraczające oddziały armii radzieckiej.

Głównym miejscem przyciągającym uwagę turystów w Nowym Wiśniczu jest zamek Kmitów i Lubomirskich, jedno z najcenniejszych w Polsce dzieł wczesnobarokowej architektury rezydencjonalno-obronnej. W Wiśniczu jest wiele innych miejsc posiadających bardzo dużą wartość historyczną. Przykładem takiego miejsca może być Koryznówka, gdzie mieszkał, wypoczywał Jan Matejko. Kolejnym miejscem godnym uwagi jest klasztor Karmelitów Bosych który niestety został przekształcony w więzienie.

By irzyk09

Zobacz galerię zdjęć z Nowego Wiśnicza w Magicznej Polsce

Odwiedź Serwis Nowego Wiśnicza