Mało kto kojarzy dziś fakt, że przez ok. 60 lat
Płock był stolicą Polski. To właśnie tu w latach 1079-1138 urzędowali
książęta polscy Władysław Herman i jego syn, Bolesław Krzywousty. Dziś,
gdy wraz z rozwojem Orlenu miasto przeżywa swoją drugą świetność, wraca
również pamięć o tej pierwszej, historycznej.
 |
Etymologia nazwy "Płock" do dziś budzi
kontrowersje badaczy. Dominuje pogląd, że derywowano ją od słowa "płot"
- czyli drewniano-ziemnego wału z palisadą, stanowiacego pierwszę
fortyfikację grodu. Inni wskazują na nazwę rzeczki "Płota", płynącej
niedaleko. Swoich zwolenników ma też teza głosząca, że nazwa miasta
pochodzi od greckiego "ploto", oznaczającego żeglugę rzeczną, bądź
spław rzeką. To niosło by poważne konsekwencje, bo byłoby kolejną
przesłanką potwierdzającą tezę o wcześniejszej przed łacińską
penetracją grecką ziem polskich - a być może i chrześcijaństwa w
obrządku cyrylo-metodiańskim. Niektórzy wskazują (K. Lanckorońska), że
być może bunt Masława, urzędującego w Płocku, był nie tyle reakcją
pogańską, co buntem chrześcijan innego obrządku. Są to jednak daleko
posunięte spekulacje.
Historia Płocka była niezwykle
bogata w wydarzenia. Miasto lokował na prawie niemieckim książę Konrad
Mazowiecki w 1237 roku, ale niewiele później zostało ono kilkukrotnie
spalone przez inwazje Rusinów i plemion bałtyckich. Był Płock i lennem
czeskim w XIV wieku, i polskim, i stolicą książąt mazowieckich.
Ostatecznie znalazł się w granicach Polski w 1495 roku. W XVI i XVII
wieku trawiły go liczne pożary, zarazy i najazdy, mimo to miasto do
czasów Potopu dość nieźle się rozwijało, licząc sobie w szczytowych
momentach ok. 5000 mieszkańców. Ok. 1/3 z nich stanowili Żydzi. W
Płocku odbył się ostatni sejm Królestwa Polskiego w okresie powstania
listopadowego, tu też znajduje się największa diecezja mariawitów. W
1920 roku płocczanie bohatersko odparli szturm bolszewickiej armii
Tuchaczewskiego, dokładając swoją cegiełkę do wielkiego dzieła
powstrzymania czerwonej zarazy. Szczególnie wyróżnił się wtedy
młodziutki harcerz, Antolek Gradowski, pośmiertnie za swe bohaterstwo
odznaczony Krzyżem Walecznych.
 |
Niezwykły klimat Płockowi nadają jego zabytki. Należy wymienić wśród nich
katedrę i
zamek ksiażąt mazowieckich
- najstarsze płockie budowle. Zachowały się niewielkie fragmenty murów
miejskich. Jednak najcenniejszym zabytkiem są ruiny kolegiaty św.
Michała w podziemiach II L.O. im. St. Małachowskiego -
popularnej
"Małachowianki". To tu istniała szkoła kolegiacka, później kolegium
jezuickie. Założenie jest nieprzerwanie używane do celów edukacyjnych
od 1180 roku! "Małachowianka" jest więc najstarszą szkołą w Polsce.
Posiada nawet własne obserwatorium astronomiczne. Niedaleko szkoły
znajduje się kościół farny pod wezwaniem św. Bartłomieja, zbudowany w
stylu barokowym, z wolno stojącą dzwonnicą. Stąd już blisko na Stary
Rynek, na zachodnim krańcu którego stoi ratusz i fontanna. Rynek
otoczony jest starymi kamienicami, które potem ciągną się jeszcze ulicą
Grodzką.
W pewnej odległości od historycznego centrum położony
jest kościół pod wezwaniem św. Maksymiliana Kolbe (dawniej św.
Dominika) i przylegający doń dawny klasztor dominikanów. Jest to
również bardzo stary, XIII-wieczny kościół. W niedużej odeń odległości wzniesiono pomnik poety Władysława Broniewskiego, bardzo z Mazowszem i Płockiem związanego.
Na magię Płocka składają
się też jego zabytkowe cmentarze. Miasto zamieszkiwali wyznawcy aż
pięciu religii. Poza katolikami, osiedlali się tu wyznawcy judaizmu, a
w okresie zaborów luteranie z Prus, później zaś Rosjanie, związani ze
stacjonującym tu carskim garnizonem. Pod koniec XIX wieku wyłonił się
tu również starokatolicki obrządek mariawitów. Wszyscy oni zakładali
własne nekropolie, tak więc są dziś w Płocku i zabytkowy cmentarz
katolicki, i ewangelicki, i prawosławny oraz postałości zniszczonego w
czasie wojny cmentarza żydowskiego.
Niewątpliwymi atrakcjami turystyczno-kulturalnymi Płocka jest
Ogród Zoologiczny, położony na skarpie wiślanej oraz
Muzeum Mazowieckie w zamku książąt mazowieckich, posiadające unikatową kolekcję sztuki secesyjnej.
Zobacz
galerię zdjęć z Płocka.